fbpx

Z pasji do wody i tradycji

Żuraw Gdański, Motława, Miasto Gdańsk
Żuraw Gdański 1920

Żuraw Gdański

Żuraw Gdański – to jedna z najstarszych bram wodnych Gdańska. Zamyka od strony Motławy ulicę Szeroką. Zaprojektowany został jednocześnie jako brama miejska i dźwig portowy. Do tego przewidziany został do pełnienia funkcji obronnych. Stało się to przyczyną sporu z Krzyżakami, którzy w pobliżu swojego zamku nie chcieli widzieć innych ufortyfikowanych budowli. Ostatecznie brama-dźwig-forteca stanęła przy sprzeciwie zakonu w 1444 roku po zaledwie dwóch latach od rozpoczęcia budowy. Jak masywna jest to konstrukcja, najlepiej świadczą liczby – pierwotnie budynek miał 28 metrów wysokości (obecnie 30) i 10 metrów szerokości, a grubość murów dochodziła do 4 metrów w przyziemiu baszt! Na obronny charakter bramy-dźwigu wskazują także mała liczba okien oraz otwory strzelnicze do prowadzenia ostrzału z broni ciężkiej (na dole) i lekkiej (u góry). Drewniana konstrukcja charakterystyczna dla tej budowli, wystająca w kierunku Długiego Pobrzeża, czyli tzw. wykusz, to osłona urządzeń dźwigowych, składających się z dwóch par kół wyciągowych, z których największe miały 6,5 metra średnicy. Służyły do przeładunku towarów o masie do 2 ton oraz do stawiania żagli na stojących na Motławie statkach. Żuraw Gdański był w średniowieczu największym dźwigiem portowym w Europie.

Żuraw Gdański 1874

Znaczenie militarne Żurawia zmalało na początku XVII wieku, a w XIX wieku pełnił on już tylko pomocnicze funkcje jako urządzenie portowe – służył jeszcze jakiś czas do podnoszenia ruf statków podczas ich konserwacji. Budynek zaadaptowano na cele mieszkaniowe. W wyniku działań wojennych został zniszczony. Spłonął drewniany wykusz, a większość murów wysadzono. Odbudowano go w latach 50., nawiązując do wyglądu znanego z ilustracji z roku 1601. Obecnie mieści się tu oddział Narodowego Muzeum Morskiego. Do zwiedzania udostępniony jest między innymi mechanizm dźwigu.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Zobacz więcej wpisów

Rejsy Turystyczne

Poznaj historię Gdańska podczas naszych rejsów

Galarem po Gdańsku
Galarem po Stoczni
Galarem na Zachód Słońca
Nocny Rejs po Stoczni
wynajem Łodzi
Skip to content